NEW YORK – De Federal Aviation Administration (FAA) kondigt aan dat zij in 2026 een grondige studie start naar competency-based training and assessment (CBTA) voor piloten. Wereldwijd wordt dit trainingsmodel al steeds vaker gebruikt, maar de Amerikaanse toezichthouder is tot nu toe voorzichtig met volledige invoering.

Vliegtuigbouwers zoals Boeing en luchtvaartmaatschappijen, waaronder Gol Linhas Aéreas, werken al met CBTA-programma’s op meerdere vliegtuigtypes. Tijdens internationale bijeenkomsten in Montreal werd duidelijk dat de aanpak in de Verenigde Staten steeds meer afwijkt van wat elders in de wereld gebeurt.

Waarom de FAA terughoudend blijft

De FAA laat weten dat zij in 2026 begint met het beoordelen van CBTA, op advies van haar eigen commissies. De organisatie staat positief tegenover het idee van trainen op basis van vaardigheden, maar wil haar huidige manier van opleiden niet zomaar loslaten.

Huidige aanpak in de Verenigde Staten

In de VS is pilotentraining nog vooral gebaseerd op vaste oefeningen en een minimum aantal vlieguren. Dit systeem is al jaren de standaard. Volgens de FAA zorgt deze aanpak voor duidelijke regels en vaste veiligheidsniveaus.

In 2023 adviseerde een onderzoekscommissie van de FAA om CBTA uitgebreid te onderzoeken. De FAA ging hiermee akkoord, maar gaf aan eerst meer bewijs te willen zien voordat het systeem breder wordt ingevoerd bij Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen.

Wereldwijd groeit het gebruik van CBTA

Buiten de Verenigde Staten wordt CBTA al veel gebruikt. De International Civil Aviation Organization (ICAO) introduceerde het idee van trainen op basis van vaardigheden bijna twintig jaar geleden. Inmiddels staat ongeveer driekwart van de luchtvaartautoriteiten wereldwijd vormen van CBTA toe.

In Europa past de European Union Aviation Safety Agency (EASA) CBTA toe bij type-trainingen en herhalingstrainingen. Ook in delen van Azië, het Midden-Oosten en Zuid-Amerika is deze aanpak ingeburgerd.

Fabrikanten sloten zich hierbij aan. Na de problemen rond de 737 MAX breidde Boeing zijn CBTA-programma’s uit. In trainingen ligt nu meer nadruk op besluitvorming, samenwerking in de cockpit, omgaan met werkdruk en het veilig gebruiken van automatische systemen.

In Brazilië was Gol een van de eerste maatschappijen die het CBTA-model van Boeing volledig toepaste bij herhalingstrainingen voor piloten. Dit laat zien dat de sector zoekt naar trainingen die beter passen bij moderne, sterk geautomatiseerde vliegtuigen.

Veiligheidsdebat binnen de sector

Voorstanders van CBTA zeggen dat traditionele training te veel draait om het steeds opnieuw oefenen van vaste handelingen. In de praktijk krijgen piloten te maken met onverwachte situaties, zoals zeldzame storingen of complexe systeemproblemen.

CBTA beoordeelt piloten op duidelijke vaardigheden, zoals:

• leiderschap en samenwerking
• communicatie
• goed overzicht houden
• problemen oplossen
• veilig omgaan met automatische systemen

Instructeurs letten op zichtbaar gedrag en geven gerichte feedback die aansluit op echte situaties in de cockpit.

Tegenstanders in de Verenigde Staten blijven voorzichtig. Zij wijzen erop dat beoordelingen bij CBTA kunnen verschillen per instructeur als er geen strakke afspraken zijn. Ook zegt de FAA dat er nog te weinig vergelijkende studies zijn die duidelijk laten zien dat CBTA beter werkt dan de huidige methode.

Wat betekent dit voor de toekomst

De FAA erkent dat onderdelen van CBTA al bestaan binnen het eigen Advanced Qualification Program. Dat is een vrijwillig programma waarmee luchtvaartmaatschappijen trainingen kunnen aanpassen op basis van data uit de dagelijkse operatie. Hierin zitten al elementen zoals teamwork in de cockpit en scenario’s met mogelijke risico’s.

De komende studie in 2026 moet uitwijzen of de Verenigde Staten meer gaan meebewegen met de wereldwijde CBTA-standaard, of dat de FAA vasthoudt aan een gemengd model.

Met steeds modernere vliegtuigen en meer automatisering kan deze keuze grote invloed hebben op hoe piloten in de toekomst worden opgeleid – niet alleen in de VS, maar mogelijk ook wereldwijd.